► Artrose

Artrose betekent vermindering van kwaliteit van het gewricht tussen 2 botten. Bij de pols is dat tussen de botten van de onderarm, het spaakbeen en de ellepijp, en de botjes die zich in de handwortel van de pols bevinden. Bij de hand is dit tussen de onderlinge gewrichtjes in de hand. ( MCP, PIP, DIP ).
Deze slijtage treedt op als er ooit een eerdere breuk in een gewricht is opgetreden, of de gewrichten jarenlang zwaar werk of te weinig belasting geleverd hebben.
Patiënten met reuma hebben meer kans op het ontwikkelen van slijtage op deze plaats van het lichaam.

De klachten:
De klachten bestaan uit pijn bij bewegen en vaak een zwelling aan de strekzijde van de pols of vingers. De bewegingen worden moeizamer, er ontstaat (start)stijfheid.

Het stellen van de diagnose:
Er wordt lichamelijk onderzoek verricht. Verder is het ook zichtbaar door de zwelling. Ook wordt een röntgenfoto gemaakt, waarop de slijtage goed te beoordelen is.

De behandeling:
Handtherapeutisch kan er niets aan de slijtage gedaan worden maar wel aan de bijverschijnselen zoals pijn, bewegingsbeperkingen en krachtsverlies waarbij tevens belastingsadviezen passen.
Ook kan een rustspalk voorgeschreven worden, die de patiënt draagt als hij pijn heeft aan de pols. Verder kan een injectie tijdelijk de klachten verlichten.

naar boven▲

► Morbus Dupuytren “koetsiershand”

De ziekte van Dupuytren is een fibromatose van de peesplaat van de handpalm en vingers bestaande uit harde knobbels in de handpalm en vingers uitbreidend tot bindweefselstrengen(een soort littekenweefsel)met het gevolg dat de vingers krom gaan staan. In aansluiting daarop kunnen ook de gewrichtskapsels verschrompelen. Het is op dit moment nog niet bekend hoe de aandoening ontstaat. Behalve aan de handen kan de aandoening ook voorkomen aan de voetzolen(ziekte van Ledderhose). Het begint meestal aan de pink en ringvinger en breidt zich daarna uit richting duim.

De klachten
Patiënten met deze aandoening merken dat er aanvankelijk pijnlijke verdikkingen optreden in de handpalm of aan de buigzijde van de vingers. Uiteindelijk worden dit strengen, en wordt de gewrichten tussen middenhandsbeentjes en vingers stijver, en kunnen niet meer goed gestrekt worden.

Het stellen van de diagnose:
Deze wordt puur op het klinisch beeld gesteld.

De behandeling:
Bij beginnende contractuurvorming, het kromtrekken van de vingers, is handtherapie een zeer goede optie. Ook de hulp van een spalk is effectief.
Bij ernstig vorm is een operatie nodig om de bindweefselstrengen te verwijderen, en zo te zorgen dat vingers en handen weer recht gemaakt kunnen worden. Deze operatie wordt dan weer gevolgd door intensieve handtherapie voor langere periode.

naar boven▲

► Reumatoïde artritis (van de handen)

Reuma is een verzamelnaam voor meer dan tweehonderd verschillende aandoeningen van het bewegingsapparaat, waartoe behoren gewrichten, spieren, pezen, kapsels en het bindweefsel.
In Nederland hebben drie miljoen mensen reuma, waarvan 1,4 miljoen mensen een chronische vorm. Oorzaken zijn meestal niet bekend. Sommige vormen van reuma hangen samen met andere ziekten. Reuma kan op iedere leeftijd beginnen.
Tijdige herkenning en behandeling van bepaalde reumatische ziekten kan ernstige gevolgen geheel of gedeeltelijk voorkomen.

Ontstekingsreuma
Bij ontstekingsreuma ontspoort het afweersysteem en richt het zich tegen het eigen lichaam. Reumatoïde artritis (gewrichtsontsteking) valt onder deze vorm, maar ook bijvoorbeeld jicht.

Slijtagereuma
Bij slijtagereuma - waar diverse vormen van artrose (gewrichtsslijtage) onder vallen - raakt het kraakbeen beschadigd. In het algemeen hebben vrouwen meer last van artrose dan mannen. Artrose komt vooral voor in de gewrichten van voeten, handen, knieën en het bekken.

Weke-delen reuma
Deze vorm van reuma tasten spieren, pezen, slijmbeurzen en kapsels aan met als voorbeeld fibromyalgie.

De klachten:
De klachten bestaan uit pijn bij bewegen en vaak een zwelling aan de strekzijde van de pols. Verder treden er vergroeiingen op bij (de PIP) en DIP gewrichten (=de gewrichtjes tussen de vingerkootjes ) en scheefstand naar buiten. De bewegingen in het polsgewricht worden steeds moeizamer, er ontstaat (start)stijfheid.

De diagnose:
Er wordt lichamelijk en bloedonderzoek verricht. Verder is het ook zichtbaar door de zwelling en in een verder gevorderd stadium de scheefstand. Op een röntgenfoto is de slijtage goed te beoordelen.

De behandeling:
Handtherapeutisch kan er niets aan de slijtage gedaan worden maar wel aan de bijverschijnselen zoals pijn, bewegingsbeperkingen en krachtsverlies waarbij tevens belastingsadviezen passen.
Ook kan een rustspalk voorgeschreven en aangemeten worden, die de patiënt draagt als hij pijn heeft aan de pols. Verder kan een injectie tijdelijk de klachten verlichten.

naar boven▲

► Trigger finger
(tendovaginitis stenosans)(“knappende/knip/trekker vinger”)

Bij een trigger finger is er sprake van een zwelling door een ontsteking in de pees van de buigspieren van de vingers. Deze pees (meestal de middelvinger of de ringvinger)loopt via de handpalm naar de vingers toe. Doordat de plaatselijk verdikte ontstoken pees in niet meer in de aanwezige peeskoker past, ontstaat een hapering van de vinger bij strekken of buigen. De strekpees “schiet” uiteindelijk recht, net als bij het overhalen van de trekker van een pistool, doordat de verdikking in de pees langs een bandje van de peeskoker schiet. Dit komt vaker voor bij patiënten die tevens bekend zijn met reuma of suikerziekte.

De klachten
Aanvankelijk bemerkt men een licht haperen van de buiging/strekking en kunnen pijnklachten aanwezig zijn, m.n. als de vinger "blijft hangen". Als dit langere tijd bestaat, wil de vinger niet meer strekken.

Het stellen van de diagnose
Het verhaal van de patiënt is typisch voor deze aandoening. Er is ter plaatse van de buigpees vaak een verdikking te voelen, die gevoelig is bij aanraken/druk.

De Behandeling
Als de klachten nog niet te lang aanwezig zijn is handtherapie d.m.v. dwarse frictie en fysische therapie een goed werkende oplossing. Mocht dit niet genoeg werken is het geven van een injectie met ontstekingsremmer (corticosteroïden) in de peesschede soms voldoende om de verdikking in de pees te laten afnemen. Als dit niet helpt wordt een operatie voorgesteld, waarbij onder plaatselijke verdoving de peeskoker wordt opengelegd, zodat de pees niet meer vast kan lopen.

naar boven▲

► Verstuikingen en luxaties (uit de kom) van vingergewrichten

De oorzaak van verstuikingen of luxatie (“uit de kom”) en is meestal een trauma (b.v. een val of een bal op de vinger of erop vallen, blijven haken).

Zowel een lichte als een ernstige verstuiking heeft functionele beperkingen.
Bekend is skiërsduim of gamekeeper's thumb: ruptuur van de ulnaire collaterale band of een fractuur van de proximale phalanx

De klachten zijn pijn , bewegingsbeperkingen, zwelling.

De diagnose gebeurt meestal aan de hand van de anamnese en onderzoek, ondersteunt door röntgenfoto’s.

Behandeling:
Bij een lichte of ernstige verstuiking, maar ook na een gesloten of operatieve repositie (bij een luxatie) is een immobilisering met een spalk aangewezen.
Na deze periode kan er handtherapie plaats gaan vinden.
Deze therapie is dan gericht op het verbeteren van mobiliteit, sensibiliteit, coördinatie en kracht. Verder is ook pijndemping een belangrijke factor.
Distorsie (verstuikingen) of luxaties (uit de kom) geven lang functionele klachten en kunnen d.m.v. handtherapie o.a. in de vorm van een vingerspalk goede bescherming en snellere genezing krijgen

naar boven▲

► Ziekte van de Quervain

Dit is een ontsteking van de pezen en de peesschede (tendovaginitis stenosans) van de m. extensor pollicis brevis en de m. abductor pollicis longus. Deze pezen passeren de pols in een klein tunneltje (peesschede) aan de strekzijde van de duim.
De wand van dit tunneltje wordt gevormd door een soort slijmvlies, het tenosynovium genaamd, dat als een zacht glijkussen zorgt dat de pezen makkelijk heen en weer kunnen bewegen.
Wanneer het tenosynovium ontstoken raakt, verdikt de wand van de tunnel waardoor de pezen stroever in de tunnel heen en weer bewegen. De pezen gaan ter plaatse ook ontsteken, waardoor nog minder ruimte in de tunnel ontstaat.

De overreactie ontstaat meestal door een overbelasting, doordat een zelfde herhaalde beweging. Of na een direct trauma ter plaatse van de tunnel. Mensen met reuma hebben meer kans op het ontwikkelen van deze aandoening.

De klachten
De klachten beginnen vaak met een doffe, branderige pijn aan duimzijde van de pols. Bij toename van de ontstekingsreactie, breidt de pijn zich uit richting onderarm en duim. Bij bewegen van de duim neemt de pijn toe en er is soms een ‘krakend’ geluid te horen. Door de toename van pijn wordt vaak krachtsverlies van de duim ervaren.

De diagnose
De test van Finkelstein is een adequate test. Hierbij wordt de duim in de handpalm gevouwen terwijl een vuist gemaakt wordt. Als nu de hand bewogen wordt richting de pink neemt de voor u herkenbare pijn toe. Ook bij palpatie neemt de pijn toe. Soms wordt echografie gedaan om de ernst te bepalen of de diagnose te stellen.

De behandeling
Eerst wordt behandeld met handtherapie d.m.v. rekken, dwarse frictie en fysische therapie van de aangedane peesschede. Ook kan er een afneembare spalk om pols en duim worden aangemeten om peesschede en pezen tijdelijk rust te geven.
Ook kan een plaatselijke injectie met pijnstiller en ontstekingsremmer (corticosteroïden) gegeven worden. De behandeling gaat altijd gepaard met het advies de activiteiten, waarbij de overbelasting ontstaan is, te vermijden. Als laatste kan een operatie overwogen worden.

naar boven▲